|
Uygurlar hakkindaki bilgiler, Çin yilliklari ile
Göktürk ve Uygur kitabelerinde bulunmaktadir.
Uygur kelimesine çesitli anlamlar verilmekle
birlikte en kabul göreni; akraba, müttefik
anlaminda olanidir.Uygurlar Çin kaynaklarinda
Hunlarin soyundan gösterilmekte-dir. V. yüzyilda
Orta Asya'nin büyük bir kismina yayilmis olan
Töleslerin bir boyu olarak karsimiza çikmaktadir.
Uygurlar bu dönemde Kao-çi (yüksek tekerlekli
arabalilar) adiyla bilinmekteydiler. Orhun
Kitabeleri'nde ise Dokuz Oguz adi ile
aniliyorlardi. Uygurlar, Orhun ve Selenga
vadilerinin yerli kavimleri idiler. Bunlar
Göktürk devleti kurulunca, onlarin hâkimiyetini
tanidilar.
630 yilinda Göktürk devleti Çinliler tarafindan
yikildiginda serbest kalmislar ve bir siyasî
birlik olusturmuslardir. Çin ise Göktürklere
karsi bu Uygur birligini destekliyordu. Bu çagda
baslarinda Alp Ilteber ûnvanini tasiyan, Pusa
isimli biri bulunuyordu.
Uygurlar, 681 yilindan sonra, Il Teris Kagan'in
ortaya çikmasiyla, yine Göktürklere baglanmak
zorunda kaldilar. Bu süre içinde kendilerini
toplamis olan Uygurlar, Göktürk devletinin
zayiflamasi ile yeni bir firsat daha bulmus
oldular. Göktürklerin hâkimiyetinde bulunan
Basmil ve Karluk gibi Türk topluluklari ile
birlesen Uygurlar, 742-43 yillarinda Göktürk
Kagani Ozamis'i maglûp ederek öldürdüler.
Uygur Devletinin Kurulusu |