Cengiz'in ölümü ve merkezi
kaganligin zayiflamasi ile beraber bu bölgelerde
müstakil devletler kurulmustur:
a. Kubilay Hanligi
b. Ilhanlilar
c. Altin Ordu
d. Kirim Hanligi
e. Ejderhan Hanligi (Astrahan veya Haci Tarhan
Hanligi)
f. Kazan Hanligi
g. Kasim Hanligi
h. Sibir Hanligi (Küçüm Hanligi)
i. Nogay Hanligi
j. Çagataylilar
Kubilay Hanligi (1280 - 1368)
Cengiz'in vasiyetine uyularak ölümünden sonra
yerine, üçüncü oðlu Ögeday kaðan seçildi (1228).
Onun zamanýnda Kore, Kuzey Çin tamamýyla
imparatorluða baðlandý. 1237-1241 yýllarýnda
Batý seferi ile Kýpçak ülkesi, Rusya ve bütün
Doðu Avrupa ele geçirildi. Ancak Ögeday'ýn
ölümünden(1241) sonra, bir müddet eþi
tarafýndan idare edilen devlete kurultay
kararýyla, Cuci'nin oðlu Batu Han'ýn itirazýna
raðmen, oðlu Kiyuk kaðan seçilmiþtir. Onun da
1248'de ölmesi üzerine bu kez Kiyuk'un eþi
yine kaðan seçilene kadar üç yýl devleti idare
etmiþtir. 1251'de toplanan kurultayda Toluy'un
oðlu Mengü'nün kaðan seçilmesiyle hâkimiyet
Ögeday neslinden Toluy nesline geçer. Fakat 1259
yýlýnda ölen Mengü, yerine küçük kardeþi Arýk
Buka'yý vasiyet etmiþse Kubilay, bunu
tanýmayarak komutanlarýn da muvafakatýyla
Pekin'de kaðanlýðýný ilân eder ve böylece taht
mücadelesi tekrar kýzýþýr. Arýk Buka'yý yenen
Kubilay devletin merkezi olan Karakurum'a
dönmeyerek Çin'de kalýr. Çin geleneklerini
benimseyen devlete, Cengiz Ýmparatorluðu'nun
diðer kesimlerindeki baðlý devletler ve çoðu
Moðol kabileleri sýcak bakmazlar. Nitekim
Ýlhanlýlardan baþka gerçek bir baðlýlýk gösteren
devlet olmamýþtýr. Neticede Kubilay Hanlýðý
Çin'de Yüan Hanedaný adýyla bilinen Çinlileþmiþ
bir hanedan dönemini baþlatmýþtýr.
|
