Fatih Sultan Mehmed padiþah olduktan sonra ilk iþ olarak,
devamlý ayaklanma çýkaran Karamanoðlu Beyliðine karþý sefere
çýktý. Karamanoðlu Ýbrahim Bey af diledi. Fatih Ýstanbul'un
fethini düþündüðü için onu baðýþladý.
Fatih Sultan Mehmed, büyük gayesini gerçekleþtirmek için,
Macarlara, Sýrplara ve Bizanslýlara karþý yumuþak davranýyordu.
Amacý Haçlýlarýn birleþmesini önlemek, onlarý tahrik etmemek ve
zaman kazanmaktý.
Bin yýllýk tarihinin sonuna gelmiþ olan Bizans küçüle küçüle
sadece Ýstanbul þehrinin sýnýrlarý içinde hüküm süren bir devlet
durumuna düþmüþtü. Ancak buna raðmen Bizans'ýn varlýðý,
Balkanlar'daki Türk hakimiyeti açýsýndan tehlikeli oluyordu.
Bizans Ýmparatorlarý, Anadolu'daki çeþitli siyasi güçleri de
Osmanlý aleyhine kýþkýrtmaktan geri kalmýyorlardý. Hatta zaman
zaman Osmanlý þehzadeleri arasýndaki taht kavgalarýna karýþýp
devletin iç düzenini bozuyorlardý.
YAPILAN HAZIRLIKLAR
Ýstanbul'un Osmanlý Devleti'nin hakimiyeti altýnda girmesi,
ticari ve kültürel yönden önemli bir avantajýn daha ele
geçirilmesi demekti. Boðazlar tam anlamýyla kontrol altýna
alýnacak ve bu sayede Karadeniz ticaret yollarý ele geçirilmiþ
olacaktý. Karamanoðullarý meselesini çözen Fatih Sultan Mehmed,
Ýstanbul'un fethi için gerekli hazýrlýklara baþladý.
Devrin mühendislerinden Musluhiddin, Saruca Sekban ile
Osmanlýlara sýðýnan Macar Urban Edirne'de top dökümü iþiyle
görevlendirildi. "Þahi" adý verilen bu toplarýn yanýnda,
tekerlekli kuleler ve aþýrtma güllelerin üretilmesi (havan topu)
yapýlan hazýrlýklar arasýndaydý. Yaptýrýlan bu büyük toplar
Ýstanbul'un fethedilmesinde önemli rol oynadý.
Yýldýrým Bayezid'in Ýstanbul kuþatmasý sýrasýnda yaptýrdýðý
Anadolu Hisarýnýn karþýsýna, Rumeli Hisarý (Boðazkesen) inþa
edildi. Bu sayede Boðazlar'ýn kontrolü saðlanacak, deniz yoluyla
gelebilecek yardýmlara karþý tedbir alýnmýþ olacaktý. 400
parçadan oluþan bir donanma inþa edildi. Turhan Bey
komutasýndaki bir Osmanlý donanmasý Mora'ya gönderildi ve
Ýstanbul'a yardým gelmesi engellendi.
Eflak ve Sýrbistan ile var olan barýþ antlaþmalarý yenilendi.
Macarlarla da üç yýllýk bir antlaþma yapýldý. Osmanlýlarýn bu
hazýrlýklarý karþýsýnda, Bizanslýlar da boþ durmuyordu. Surlar
saðlamlaþtýrýlýyor ve þehre yiyecek depolanýyordu. Ayrýca Bizans
Ýmparatoru Konstantin, Haliç'e bir zincir gerdirerek, buradan
gelecek tehlikeyi önlemeye çalýþtý.
Ayný zamanda Haçlý dünyasýndan yardým isteniyor, Papa ise
yapacaðý yardým karþýsýnda Katolik ve Ortodoks kiliselerinin
birleþtirilmesini istiyordu. Ancak Katoliklerden nefret eden
Ortodoks Rumlar, Roma kilisesine baðlanmak istemiyor, "Ýstanbul'da
Kardinal Külahý görmektense, Türk Sarýðý görmeye razýyýz"
diyorlardý.
KUSATMA VE SAVAS
Fatih Sultan Mehmed, hazýrlýklar tamamlandýktan sonra, Bizans
Ýmparatoru Konstantin'e bir elçi göndererek, kan dökülmeden
þehrin teslim edilmesini istedi. Fakat Ýmparatordan gelen savaþa
hazýrýz mesajý üzerine, Ýstanbul'un kara surlarý önüne gelen
Osmanlý ordusu, 6 Nisan 1453'de kuþatmayý baþlattý. Osmanlý
donanmasý ise Haliç'in giriþinde ve Sarayburnu önünde
demirlemiþti. Ordu; merkez, sað ve sol olarak üç kýsma ayrýldý.
19 Nisan'da yapýlan ilk saldýrýda, tekerlekli kuleler kullanýldý
ve bu saldýrý ile Topkapý surlarýndan burçlara kadar yanaþýldý.
Osmanlý Ordusundaki er sayýsý 150.000 ile 200.000 arasýndaydý.
Bu kuvvetlere Rumeli ve Anadolu beylerine baðlý çeþitli
kuvvetler de katýlmýþtý.
Çok þiddetli çarpýþmalar oluyor, Bizanslýlar þehri koruyan
surlarýn zarar gören bölümlerini hemen tamir ediyorlardý.
Venedik ve Cenevizliler de donanmalarýyla Bizans'a yardým
ediyorlardý. Fatih Sultan Mehmed Osmanlý donanmasýnýn kuþatma
sýrasýnda yeterince kullanýlamadýðýný ve bu yüzden kuþatmanýn
uzadýðýný düþünüyordu. Ýstanbul'un Haliç tarafýndaki surlarýnýn
zayýf olduðu biliniyordu. Bizans bu bölgeye zinciri bu nedenle
germiþti. Yüksekten atýlan taþ gülleler Bizans donanmasýndan
bazý gemileri batýrmýþtý fakat bir kýsým donanmanýn Haliç'e
indirilmesi kesin olarak gerekliydi.
Fatih Sultan Mehmed, Ýstanbul'un fethedilmesini kolaylaþtýracak
önemli kararýný verdi. Osmanlý donanmasýna ait bazý gemiler
karadan çekilerek Haliç'e indirilecekti.
Tophane önündeki kýyýdan baþlayýp Kasýmpaþa'ya kadar ulaþan bir
güzergah üzerine kýzaklar yerleþtirildi. Gemilerin, kýzaklarýn
üzerinden kaydýrýlabilmesi için, Galata Cenevizlilerinden
zeytinyaðý, sade yað ve domuz yaðý alýnarak kýzaklar yaðlandý.
21-22 Nisan gecesi 67(yada 72) parça gemi düzeltilmiþ yoldan
Haliç'e indirildi.
Haliç'teki Türk donanmasýna ait toplar, surlarý dövmeye baþladý.
Ciddi çarpýþmalar cereyan etti. Bundan sonraki günlerde top
savaþý, ok, tüfek atýþlarý, laðým kazmalar, büyük ve hareketli
savaþ kulelerinin surlara saldýrýlarý devam etti.
Kuþatmanýn uzun sürmesi ve kesin baþarýya ulaþýlamamasý askerler
arasýnda endiþe yarattý. Ancak, Ýstanbul'u her ne þartta olursa
olsun almaya kararlý olan Fatih Sultan Mehmed kumandanlarýn ve
alimlerin de bulunduðu bir toplantý düzenledi. Cesaretlendirici
bir konuþma yaptýktan sonra, 29 Mayýs'ta genel saldýrýnýn
yapýlacaðýna dair kararýný açýkladý.
Çarpýþmalar sýrasýnda Bizans'ý koruyan surlar üzerinde
kapatýlmasý mümkün olmayan gedikler açýlmaya baþlamýþtý. Surlar
içerisine küçük sýzmalar oluyor, ancak geri püskürtülüyordu. Ýlk
defa Ulubatlý Hasan ve arkadaþlarýnýn þehit olmak pahasýna
tutunmayý baþardýklarý Ýstanbul surlarý, artýk direnemiyordu. 53
gün süren ve 19 Nisan, 6 Mayýs, 12 Mayýs ve 29 Mayýs'ta yapýlan
dört büyük saldýrýdan sonra Doðu Roma Ýmparatorluðu'nun 1125
yýllýk baþkenti olan Ýstanbul, 29 Mayýs 1453 salý günü
fethedildi.
FETIHIN SONUCLARI
Ýstanbul'un fethi, çok önemli sonuçlarý da beraberinde getirdi.
Fatih Sultan Mehmed, Ýstanbul'un fethinden sonra batýdaki
hakimiyeti pekiþtirmek, sýnýrlarý geniþletmek, Ýslam'ý en uzak
yerlere kadar yaymak ve Hýristiyan birliðini bozmak amacýyla
Avrupa üzerine bir çok seferler düzenledi.
Sýrbistan (1454,1459), Mora (1460), Eflak (1462), Boðdan (1476),
Bosna-Hersek, Arnavutluk, Venedik (1463-1479), Ýtalya (1480) ve
Macaristan seferleriyle Osmanlý Ýmparatorluðu Avrupa'daki
hakimiyetini pekiþtirdi.
Sýrbistan Krallýðý tamamen ortadan kaldýrýlýp Osmanlý sancaðý
haline getirildi, Mora tamamen fethedildi, Eflak Osmanlý eyaleti
yapýldý, Bosna tekrar Osmanlý hakimiyetine alýndý, Arnavutluk
ele geçirildi. 16 yýl süren Osmanlý-Venedik Deniz Savaþlarý
sonunda Venedik barýþ imzalamayý kabul etti. Ýtalya'ya yapýlan
sefer sýrasýnda Roma'nýn fethi açýsýndan çok önemli bir merkez
olan Otranto, fethedildi ancak Fatih Sultan Mehmed'in ölümü
üzerine kaybedildi. |
