Türkler, tarihi asaletleri ile temiz bir millettir. Islâmiyet'i
kabul etmeleri ve islâmiyetin temizlige ait hükümlerini büyük
bir titizlikle uygulamalari neticesinde bilhassa, Istanbul'un
fethinden sonra bu sehirde ve Devletin dört bir yaninda binlerce
hamam yaptilar.Türkler'de îslâmiyyet'in emirlerinin geregi
olarak her evde özel olarak hamam bulundugu gibi, meselâ
onyedinci, yüzyilda, yalniz Istanbul'da 168 adet büyük çarsi
hamami vardi.
Türk hamamlari ve özellikleri:
Türk hamamlari baslica üç kisma ayrilir. 1-Soyunma yerleri. 2-
Yikanma yerleri. Yikanma yerleri de a) Sogukluk b) Hamam 3-
Isitma yeri: Külhan.
Soyunma Yerleri: Genis bir sofa ve bunun çevresinde
bölmeli sekiler bulunur. Yikanan kimseler, bu sekilerde uzanip
dinlenirler.
Yikanma yerleri: Sogukluktan geçirilerek girilen hamam
kismina denir. Burasi da bazi; bölümlere ayrilir. "Kurna basi
denilen herkesin teker teker yikandigi yer, "halvet" adi verilen
kapali ve yalniz basina yikanma hücreleri. Bir de üzerine uzanip
ter dökülen "göbek tasi". Burasi, hamamin mermer kapli
zemininden daha yüksek yapilmis ve çesitli geometrik sekillerde
olabilen yerdir.
Isitma yeriKülhan: Burasi hamamin altindadir. Orada ates
yanar. Atesten çikan alev ve duman, mermer zeminin altindaki
özel yollardan, duvar içlerinden geçer, "tüteklik" adi verilen
bacadan çikar.
Külhandaki ocagin üzerinde sicak su kazani, onun da üzerinde
soguk su deposu bulunur. Ocagin dip kismindaki birkaç kanal,
hamamin yikanma yerinin ortasindaki göbek tasinin altina kadar
uzanir. Ocakta yanan odunlarin tesirli alev ve dumanlari, bu
kanallardan göbek tasinin altina gider. Bu tasin altindaki
karanlik yer çok isindigindan buraya "cehennem" denir.
Çarsi hamamlari, haftanin belli günlerinde kadinlara, baska
günlerde erkeklere açiktir. "Çifte hamam" olanlar ise birbirine
bitisik iki hamam olup, biri kadinlara, digeri erkeklere
ayrilmistir. Bu hamamlar hergün açiktir.
Türk hamamlarinin bir degisik tarafi da, buhar banyosu esasina
dayanan "Fin hamami" oluslaridir. Finler, aslen Türk
asillidirlar. Bugün dünya spor aleminde, çabuk terleyerek, çok
kilo vermek için bu hamamlar biçilmis kaftandir. Bu bakimdan
Türk hamamlarindan bütün sporcular faydalanmaktadirlar.
Hamamlarin saglik bakimindan faydalari: Hamamlar, çok uzun
müddet kalmamak sartiyla, sicak su ve sabunla yapilacak vücut
temizligi için en iyi yikanma ve temizlenme yerleridir. Hamamda
terleyen vücudun, yumusak bir bez, veya süngerle ovularak
yikanmasi, vücutta kan dolasimini kolaylastirarak insana
rahatlik verir. Vücudu sert keselerle ovmak, deride yara
açabilir. Bundan sakinmak gerekir. Bir de hamamlarda
yikananlarin adabi muaseret kaidelerine uymasi lâzimdir. Ayrica
hamamlarda fazla kalmak, sicaktan soguga, soguktan sicaga zaman
zaman çikmak ta vücuda zararli olabilir. Kalp ve dolasim sistemi
bozuk olan tansiyonu yükselen kimselerin, bir de akciger
veremine tutulmus olanlarin çok sicak suda yikanmalari
tehlikelidir. Zira çok sicak suda uzun süre kalmak, beyne kan
hücum etmesine, veremlilerde de akciger kanamasina sebep olur.
Ayrica hamamdan sonra kendisini kollayamayip üsütenler de
zatürre hastaligina yakalanirlar. Dikkat edene hamamlarin bir
zarari olmadigi gibi faydasi çoktur. |
