|
Anadolu'da Selçuk Türklerine alt kümbetler Türk
mimarisinin en orijinal örnekleridir. Kümbetlere,
Dogu Türkistan'dan Anadolu'ya kadar Türklerin
geçtigi ve oturdugu her yerde rastlanir. "Türk
çadiri" adini tasiyan bu mimari türü. gerçekten,
Türklere ait çadir sanatinin mimariye geçmis
örneklerini yansitir.
Kümbet, Selçuk Türklerinde önemli kisiler için
yapilan mezarlar, yani türbelerdir. Gövdeleri
yuvarlak veya çok köseli, kaideleri ise kare
seklindedir. Çok köseden kareye geçis için
kullanilan çesitli sekillerle, mesela üçgen veya
prizmatik sekillerle süslüdür.
Kümbetin tepe örtüsü huni veya piramit külah
seklindedir. Fakat içten kubbe olarak görülür.
Genel olarak iki katli olan kümbetlerin alt
katina merdivenle inilir. Asil mezar burasidir.
Ölü burada mumyalanmis olarak bir lahit veya
topraga gömülür. Üst katta sembolik olarak bir
sanduka bulunur. Burasi daha çok bir mescittir.
Büyük Selçuklulara ait en önemli kümbetler bugün
iran sinirlari içinde kalmis bulunuyor. Eski
Türk çadir sanatini yansitan kümbetler de daha
çok bu kümbetlerdir.
Anadolu Selçuklulari mimaride çadir sanatini
devam ettirdiler. Erzurum, Ahlat. Kayseri, Sivas,
Tokat, Konya, Nigde, Kirsehir, Divrigi... de çok
güzel kümbetler vardir. Nigde'deki Hüdavend
Hatun, Tokat'taki Ali Tusî.Kayseri'deki Döner
Kümbet ve Sirçali Kümbet, Ahlaftaki Ulu Kümbet
en güzel örneklerdir.
Kümbetler, mimari ahenkleri, çadir sanatini tasa
veya mermere yansitarak geçmise çagrisim
yapmalari, kendi eksenlerinde dönüyor ve yukari
dogru süzülüyor gibi durmalariyla insani çok
etkileyen birer harikadirlar. |