|
ABDEST
Abdest, belli organları usulüne uygun olarak yıkamak ve
meshetmek suretiyle yapılan bir temizliktir.
Abdest her şeyden önce her türlü pislik ve kirlilikten
kurtulmak, yani maddî ve manevî bütün pislik ve mikroplardan
uzak kalmak için İslam'ın emrettiği önemli bir ibadettir.
Mikrobun en kolay ürediği yer ağızdır. Ağızdan başlayarak el,
yüz ve ayakların günde beş defa temizlenmesi İslam'ın temizliğe
verdiği önemi gösterir. Böylelikle İslam yüzyıllar önce
temizliğin üzerinde durup insanoğlunu maddî-manevî her türlü
pislik ve mikroptan korumayı hedeflemiştir. Bunun yanında abdest
alan bir insan, kendini manen temiz ve rahat hisseder ve bu
güzel his ve temiz duyguyla Allah'a ibadete durur. Bu da ruhun
temizliğini sağlamaktadır. İnsanın yaratılış gayesi olan Allah'a
kulluk böyle bir temizleme ameliyesi ile başlayınca insanoğluna
vereceği zevk ve rahatlığın değeri sonsuzdur.
İnsan abdestle bedenen ve manen temizlendikten sonra Allah'ın
huzuruna çıkar. Böyle bir temizlenme ile günlük bütün
yorgunlukları ve yükleri geride bırakır.
Abdest almakla, dünyevî ve uhrevî bir çok fazilet ve
güzellikler elde edilir. Hz. Peygamber (s.a.s.) abdestle ilgili
olarak şöyle buyururlar;
"Bir müslüman abdest alıp yüzünü yıkadığında, yüzündeki
azaların işlediği bütün günahları; el ve ayaklarını yıkadığında
el ve ayaklarıyla işlediği bütün hata ve günaları, su
damlalarıyla beraber akıp gider ve kendiside tertemiz olur.
Hatta kirpik ve tırnak diplerindeki günahlarından eser kalmaz.
Adap ve erkanına uymak suretiyle abest alıp kıbleye dönerek:
"Eşhedü en la ilahe illallahü vahdehu la şerike leh ve eşhedü
enne Muhammeden abdühü ve Rasülühü" diyen bu kul için cennet
kapıları açılmıştır; o, cennet kapılarının dilediğiden içeri
girer. "(Müslim Tahare, 32, 33; Tirmi Tahare, 2).
Abdestsiz Olarak Yapılması Yasak Olan Hususlar:
1- Namaz kılmak.
2- Kur'an-ı Kerim'e el sürmek.
3- Tilavet secdesi yapmak.
4- Cenaze namazı kılmak.
5- Kabe'yi tavaf etmek.
Abdestin Farzları
1 - Yüzü Yıkamak
Yüzün bir defa yıkanması farzdır. Yüzün sınırları, saçın
bittiği yerden sakal veya çene altına, kulakların köklerine
kadar olan bölümdür. Gözlerin içine suyun ulaştırılması
gerekmez. Ancak abdest alırken gözler sıkılmaz, tamamen açık
bırakılmaz. Normal bir şekilde yüz yıkanır. Dudaklar yumulduğu
zaman, dışarda kalan kısımlar yüzün sınırlarıdır. Sakal, bıyık
ve kaşın altına suyu ulaştırmak gereklidir.
2- Kolları Yıkamak
Parmak uçlarından kol dirseklerine kadar -dirsekler de
dahil- olan kısmı bir defa yıkamak farzdır. Eğer iğne ucu kadar
kuru bir yer kalırsa veya tırnağının altına suyu geçirmeyecek
(hamur, boya, çamur vb.) bir madde bulunursa, abdest alınmış
sayılmaz. Ancak boyacıların tırnaklarındaki boyalardan
kaçınmanın mümkün olmamasından dolayı bunlar abdeste zarar
vermez. Tırnaklar parmak uçlarından dışarı taşacak kadar uzamış
olursa o fazlalığı da yıkamak gerekir. Bir kimse abdest aldıktan
sonra bu uzamış tırnağı keserse abdestini yenilemesi gerekmez.
Parmakta yüzük var ve bu geniş ise abdest alırken bunu oynatmak
sünnet, eğer yüzük dar ve altına su geçirmeyecek kadar parmağa
oturmuşsa onu oynatmak farzdır.
3- Başı Meshetmek
Mesh, sözlükte eli bir şeyin üzerinden geçirmek
demektir. İbadet hukukunda ise suyun bir vücut organına isabet
etmesidir. Başın meshedilmesindeki farz oranı alın miktarıdır.
Bu miktar ise başın dörtte biridir. Meshederken üç veya daha
fazla parmağı kullanmak gerekir. İki parmakla yapılan mesh caiz
değildir. Başa giyilen sarık veya takke üzerine meshetmek
geçerli değildir. Kadınlar da baş örtüleri üzerine
meshedemezler.
4- Ayakları Yıkamak
Sağlam ve çıplak ayakları topuklarıyla birlikte bir defa
yıkamak farzdır. Yaralı veya mestle örtülü ayakları yıkamaya
gerek olmayıp sadece meshetmek yeterlidir. Maide Süresi 6.
ayette geçen topuk topuk= ka'b, ayağın iki tarafından inak
kemiğine bitişik kemiktir. Rasulullah (s.a.s.): "Vay ateşten o
topukların haline... " (Buhari, İlim 30; Vudü', 27,29; Müslim,
Tahare, 25-28,30; Ebû Davud, Tahare, 46) buyurduğu ve ayakların
tamamen yıkanmasını emrettiği bilinmektedir. Bir kimsenin
ayağında yarık varsa ve o yarığa su sızdırmayan bir ilaç
sürülmüşse, o kimse ayağını yıkadığı zaman, su yarığın altına
geçmezse bu durumda su, ayağa zarar verecekse abdest yerine
getirilmiş sayılır ve bu caizdir. Ancak su zarar vermiyorsa
abdest tam olarak alınmış sayılmaz. Dolayısıyla zarar vermediği
takdirde yarıklara su ulaşacak şekilde yıkamak gereklidir.
ABDESTİN SÜNNETLERİ
1- Abdeste başlarken "Euzu ve Besmele" çekmek.
2- Abdeste niyet etmek.
3- Önce bileklere kadar elleri yıkamak.
4- Misvak kullanmak veya dişleri parmakla ovalamak.
5- Ağıza ve burna üçer defa su vermek. (mazmaza ve istinşak)
6- Kulakları, boynu mesh etmek.
7- Başın tamamını mesh etmek.
8 - Yıkanması gereken uzuvları üçer defa yıkamak.
9- Abdeste organları ara vermeden yıkayarak devam etmek.
10- Sırayı bozmamak.
11- Abdest almaya sağ taraftan başlamak
ABDESTİN EDEBLERİ
1- Abdest alırken
başkasından yardım istememek.
2- Abdest alırken suyun sıçramaması için dikkatli davranmak.
3- Kıbleye doğru yönelmek.
4- Gereksiz yere konuşmamak.
5- Niyet ederken dil ile niyet etmek.
6- Her uzvu iyice ovmak.
7- Abdest dualarını okumak.
8- Kullanılmış su ile abdest almamaya dikkat etmek.
9- Her uzvu yıkarken niyeti korumakla birlikte "Bismillah"
demek.
10- Kulağı meshederken serçe parmaklarının uçlarıyla kulak
deliklerini meshetmek.
11- Burna ve ağıza suyu alırken sağ eli kullanmak.
12- Sol el ile sümkürmek.
13- Özür sahibi olmayan kimsenin namaz vaktinden önce abdest
alması.
14- Abdest bittikten sonra kıbleye karşı ayakta kelime-i şehadet
getirmek ve dua yapmak, biraz su içmek.
15- Durgun ve akarak yer değiştiren sular ile birikinti
halindeki sulara ve Kıble'ye karşı abdest bozulmaz.
ABDESTİ BOZAN DURUMLAR
1- İdrar veya dışkı
yollarından yani ön ve arkadan herhangi bir şeyin çıkması.
(İdrar, dışkı, yel, vedi, mezi, meni, kurt vb.)
2- Aklın idrak gücünü gideren hususlar; uyumak, bayılmak,
delirmek, sarhoş olmak vs.dir. Ancak oturduğu yerde kıpırdamadan
uyuyan kimsenin abdesti bozulmaz.
3- Vücudun herhangi bir yerinden kan, irin veya sarı su
çıkması ve etrafına yayılması. Ağızdan akan kana bakılır, şayet
bu kan tükrük kadar veya tükrükten fazla ise abdesti bozulur.
4- Ağız dolusu kusmak.
5- Cinsi münasebette bulunmak.
6- Tam olarak cinsi ilişki olmasa bile kadın ve erkeğin
çıplak ve ince bir elbise ile vucutlarının veya tenasül
uzuvlarının birbirine değmesi.
7- Teyemmüm yapan kimsenin su bulması.
8- Namazda sesli gülmek.
ABDESTİ BOZMAYAN DURUMLAR
1- Kişinin ön veya
arka yollarından başka vücudunun herhangi bir yerinden kan
çıkıp, bir damla halinde kalması.
2- Kabuk bağlamış bir yaranın kan çıkmadan kabuğunun
düşmesi.
3- Yaradan, burundan yahut kulaktan bir vücud kurdunun
düşmesi.
4- Tenasül uzvuna (cinsi organına) el sürmek.
5- Kadın vücudunun herhangi bir yerine dokunmak.
6- Ağız dolusu olmayan kusuntu.
7- Ağızdan çıkan balgam.
8- Oturduğu yerde veya namazda uyumak.
9- Ağlamak.
|